Ngày 26/9/2025, Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Quyết định số 3080/QĐ-BYT về việc ban hành Danh mục mã dùng chung thuật ngữ y học cổ truyền – Đợt 2.
Nếu Đợt 1 tập trung vào thể lâm sàng, chẩn đoán, huyệt và kỹ thuật, thì Đợt 2 tiếp tục mở rộng phạm vi chuẩn hóa sang các nhóm thông tin quan trọng khác như triệu chứng, lưỡi, mạch, pháp điều trị, dược liệu và bài thuốc.
Sáu nhóm danh mục được bổ sung
Theo Quyết định 3080/QĐ-BYT, Danh mục mã dùng chung thuật ngữ y học cổ truyền Đợt 2 gồm sáu phụ lục.
1. Danh mục triệu chứng và mã triệu chứng theo y học cổ truyền
Triệu chứng là một phần quan trọng trong quá trình thu thập thông tin và nhận định tình trạng người bệnh.
Việc xây dựng danh mục và mã dùng chung giúp thống nhất cách ghi nhận thông tin liên quan đến triệu chứng trong môi trường số.
2. Danh mục triệu chứng lưỡi và mã triệu chứng lưỡi
Quan sát lưỡi là một nội dung đặc trưng trong chẩn đoán y học cổ truyền.
Danh mục riêng về triệu chứng lưỡi cho thấy nhu cầu chuẩn hóa các đặc điểm quan sát được thành thông tin có thể ghi nhận và quản lý thống nhất.
3. Danh mục triệu chứng mạch và mã triệu chứng mạch
Mạch chẩn là một phương pháp quan trọng trong hệ thống chẩn đoán của y học cổ truyền.
Việc xây dựng danh mục riêng cho các triệu chứng mạch góp phần đưa một nhóm thông tin vốn mang tính chuyên môn cao vào cấu trúc dữ liệu có thể chuẩn hóa.
4. Danh mục pháp điều trị và mã pháp điều trị
Pháp điều trị thể hiện định hướng xử trí trong y học cổ truyền.
Việc chuẩn hóa danh mục này có ý nghĩa trong việc tổ chức thông tin liên quan đến các phương pháp điều trị và hỗ trợ việc ghi nhận dữ liệu chuyên môn.
5. Danh mục dược liệu, vị thuốc cổ truyền và mã dùng chung
Dược liệu và vị thuốc là một trong những nhóm tri thức có quy mô lớn và có vai trò quan trọng trong thực hành y học cổ truyền.
Việc xây dựng mã dùng chung có thể hỗ trợ quản lý và trao đổi thông tin thống nhất hơn giữa các hệ thống.
6. Danh mục bài thuốc và mã bài thuốc theo thể lâm sàng y học cổ truyền
Bài thuốc là sự kết hợp của các vị thuốc theo nguyên tắc điều trị cụ thể.
Danh mục bài thuốc và mã dùng chung tạo thêm một lớp chuẩn hóa quan trọng đối với thông tin sử dụng trong khám bệnh và chữa bệnh bằng y học cổ truyền.
Từ Đợt 1 đến Đợt 2: phạm vi chuẩn hóa ngày càng mở rộng
Sau hai đợt ban hành, mười nhóm thông tin chuyên môn đã được đưa vào hệ thống danh mục mã dùng chung.
Đợt 1
- Thể lâm sàng
- Chẩn đoán
- Huyệt
- Kỹ thuật
Đợt 2
- Triệu chứng
- Triệu chứng lưỡi
- Triệu chứng mạch
- Pháp điều trị
- Dược liệu, vị thuốc cổ truyền
- Bài thuốc
Hai quyết định tạo thành một phạm vi chuẩn hóa đáng kể đối với các nhóm thông tin cốt lõi trong y học cổ truyền.
Ý nghĩa đối với hệ thống thông tin y tế
Quyết định 3080/QĐ-BYT xác định mục tiêu chuẩn hóa thông tin phục vụ bệnh án điện tử và hỗ trợ liên thông dữ liệu giữa hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, bảo hiểm y tế và sổ sức khỏe điện tử.
Điều này cho thấy việc chuyển đổi số trong y học cổ truyền cần bắt đầu từ các thành phần nền tảng: thuật ngữ, khái niệm và cách biểu diễn thông tin.
Một hệ thống dữ liệu chỉ có thể liên thông hiệu quả khi các thông tin tương đương được ghi nhận theo những quy tắc có khả năng đối chiếu.
Chuẩn hóa là nền tảng cho việc tổ chức tri thức
Các danh mục mã dùng chung chủ yếu phục vụ việc thống nhất dữ liệu chuyên môn.
Tuy nhiên, bên cạnh việc chuẩn hóa mã và thuật ngữ, vẫn cần các hệ thống giúp người học, nhà nghiên cứu và cộng đồng tiếp cận ý nghĩa của từng khái niệm.
Một thuật ngữ có mã dùng chung có thể cần được kết nối với:
- định nghĩa;
- các khái niệm liên quan;
- bệnh chứng;
- phương pháp chẩn đoán;
- pháp điều trị;
- dược liệu;
- bài thuốc;
- nguồn tài liệu tham khảo.
Vì vậy, chuẩn hóa dữ liệu và hệ thống hóa tri thức có thể được xem là hai hướng bổ sung cho nhau.
Kết luận
Quyết định 3080/QĐ-BYT tiếp tục mở rộng quá trình chuẩn hóa thuật ngữ y học cổ truyền tại Việt Nam với sáu nhóm danh mục mới: triệu chứng, triệu chứng lưỡi, triệu chứng mạch, pháp điều trị, dược liệu và vị thuốc cổ truyền, cùng bài thuốc.
Kết hợp với Đợt 1, các danh mục này tạo nên nền tảng quan trọng cho việc tổ chức và chuẩn hóa nhiều nhóm thông tin chuyên môn trong y học cổ truyền.